Son “harik” ustası, mesleğini 25 yıldır yaşatmaya çalışıyor

Bitlis’te lokal başmak “harik”mağara son ustası Haydar Yılmayan, mesleğini 25 yıldır yaşatmaya çalışıyor.

İl Ekin ve Turizm Müdürlüğü bünyesinde 1997’üstelik açılan kursta harik yapmayı öğrenen, 1998’den bu yana da dirayetli belletmen olan Yılmaz, devlet genelinde planlı fuar ve festivallere katılarak mesleğini tanıtıyor.

Inatçı kılı ve kenevir kullanarak tamamını halk işçiliğiyle yaptığı harikin ayak tabanı, iç ve aut kısımlarına çuvaldızla tahminî 2 bin 500 dikiş atan Yılmayan, benzeri koşa ayakkabıyı 5 günde tamamlayabiliyor.

Artık halk oyunları gösterilerinde ve evlerin gün doğusu köşelerinde ziynet kendisine geçer not yerel ayakkabıyı üreterek ailesini geçindiren Yılmaz, kullanılmamış ustalar yetiştirerek kentin yer önemli kültürel değerlerinden birini gelecek nesillere aktarma etmek istiyor.

Yılmayan, AA muhabirine, Bitlis’e katışıksız “harik”in yapımının zor olduğunu ve say gerektirdiğini söyledi.

Ayakkabının tor maddesinin inat kılı ve kendirden oluştuğunu dile getiren Yılmaz, şöyle konuştu:

“Kendiri ipe dönüştürüp ayak numarasına göre hazırladığımız tabanların dikişlerini çuvaldızla atıyoruz. İç ve canip dikişlerin ardından taban oluşur. Inat kılından yaptırdığımız patikleri da tabana dikerek nakışlarını ve bağcıklarını yaparız. Bu amal sunma bir iki 5 çevrim sürüyor. Dolay halkı bir vakitler ellerindeki gereç ve imkanlarla harik yapmış. 600 sene kullanılan harik, 1950-1960’lı yıllarda elan dayanabilen ayakkabıların üretilmesiyle önemini yitirmeye başlamış, 1970-1980’li yıllarda ise unutulan ayrımsız konferans haline mevrut.”

Ortaöğretim öğrencisiyken arkadaşlarıyla kursa katıldığını, aynı yıl bilahare ustasının mesleği bırakarak kentten barhana ettiğini anlatan Yılmaz, işi öğrettiği kursiyerlerin bile mesleğin zorluğu, ilişki ve malzeme bulma sıkıntısından periferi bitmeme etmediğini belirtti.

Mesleği yaşatan akıbet çevrimli olduğunu tabir eden Yılmayan, “Arkadaşlarım ve ustam gibi bıraksaydım, harik bugüne gelmeyecekti. Ferdî çabalarla 25 yıldır bu mesleği sürdürüyorum. Siparişleri karşılıyorum. Kültür ve Turizm ile Umum Eğitimi Merkezi Müdürlüklerine sınırlanmış kurslar açıyorum. Onların desteğiyle patika ayakta duruyor.” dedi.

“Harik birlikte son demlerini yaşıyor”

Geleneksel sanatların tümünde kursiyer sıkıntısının yaşadığını anlatan Yılmayan, şunları kaydetti:

“Günümüz ayakkabıları elan kullanışlı ve pimpirik. İnsanlar buna istem etmiyor. Teknolojinin gelişmesi, mergup malzemelerin farklılaşmasıyla anadan görme sanatların ürünleri yeğleme edilmiyor. Yaptığımızı satamıyoruz. Kursiyerler tafsilatlı çarpışma vererek yaptığı ayakkabıyı satamıyor. Bu nedenle müzakere gelişmiyor ve gün günden unutuluyor. Harik birlikte akıbet demlerini yaşıyor. Hem sanatı yaşatmak hem dahi geçimini uydurmak üzere araçlara ve kadınların çantalarına takılabilecek bezgi amaçlı minik harikler üretiyorum.”

Share: